Tjeerd de Jong
Tja, waarover deze Andere Wang te schrijven? De wereld waarin we leven verandert zo snel! Alles wat ik vandaag op papier zet is morgen mogelijk voltooid verleden tijd. De wereldorde verandert ongekend snel. Onze energiezekerheid en economie wankelen. Europa staat alleen. Misschien ChatGPT vragen deze column te maken? Maar juist de tech-companies knagen aan onze rechtstaat en democratie…
Een andere verandering – qua impact onvergelijkbaar, maar relevant voor de Linker Wang – is de aanstaande verhuizing van GroenLinks naar Progressief Nederland – PRO. De afgelopen maand werd ons nieuwe politieke thuis gepresenteerd. Samen met de Banning Vereniging, actief binnen de PvdA, kijken we hoe we ons samen positioneren binnen PRO.
Terwijl de wereld zo woedt lijkt er in Nederland weinig aan de hand. De natuur loopt weer uit. Het is lekker weer. De belangrijkste vragen zijn wat je doet in de meivakantie en waar je naar toegaat op zomervakantie.
Ik noem ons land weleens ‘the Shire’, naar analogie van het Hobbit-land in Lord of the Rings. Een land waarin men het overall genomen goed en gezellig heeft. Waar men vooral bezig is met het vieren van feestjes. Waar enkel een vaag bewustzijn is van het groeiende kwaad in de omliggende wereld. Maar de verwachting is dat dit kwaad aan de grenzen stopt.
Deze analogie gaat ook prima op voor PRO. Bij de lancering van de partij verscheen een pamflet onder de naam ‘progressief pleidooi’. In dit stuk positioneert Jesse Klaver ´vooruitgang´ als het kernwoord van PRO. PRO moet optimisme en hoop uitstralen – vooruitgang voor iedereen! Het schetst een soort ‘links koninkrijk der hemelen’ als ideaal. ‘Het kan alleen maar beter worden!’ lijkt de boodschap – ‘beste hobbits – op naar het volgende feestje!’
Natuurlijk, ik droom graag mee. Ik deel het ideaal. Maar geloofwaardige politiek bedrijven betekent niet het schetsen van linkse fata morgana’s, maar eerlijk zijn. Eerlijk zijn over de wereld waar we in leven. Over de dreigingen die er zijn. En een strategie presenteren hoe in deze wereld te overleven. Een strategie gebaseerd op de waarden die, hoe ruig de zeeën ook zijn, steeds onze grondslag blijven: duurzaamheid (leven binnen de ecologische grenzen), rechtvaardigheid, barmhartigheid (solidariteit – zo u wilt) en democratisering. Waarden die diametraal staan tegenover het streven naar maximale ruimte voor kapitaal en markt. Enkel inzetten op militarisering. Voorrang geven aan de eigen ‘dikke ik’. Politiek gebaseerd op ‘eigen volk eerst.’
Als ons politiek programma naïef is dan is dat juist een reden voor mensen om te kiezen voor rechtse en populistische politiek. Omdat hun narratief (valse) zekerheid biedt in een wereld waarin een ieder merkt dat niets meer hetzelfde is.
Ik mis bij PRO de erkenning van het bestaan van deze dreigingen. Een analyse van wat de macht van tech-companies en AI betekent. Een analyse van wat het verdwijnen van de democratie in Amerika betekent. Een analyse van de gevolgen van verschuivende macht in de wereld. Wat de gevolgen zijn voor ons samenleven, democratie, ecologie en economie. En op deze analyse gebaseerde offensieve strategieën. Wat is onze strategie om de invloed van tech-companies te doorbreken? Digitaal soeverein te worden? De rechtstaat en democratie te beschermen tegen de overvloed aan misleidende informatie? Hoe bevorderen we internationaal recht, in een wereld waarin we weinig vrienden over hebben? En misschien wel als belangrijkste: hoe verdelen we de lasten om te leven binnen de ecologische grenzen, zonder de daarmee gepaard gaande cultuurstrijd verder te laten ontvlammen?
PRO moet eerlijk zijn: vooruitgang betekent niet dat iedereen het ‘beter’ krijgt. De kern van het programma van PRO moet zijn dat vooruitgang betekent dat de samenleving weerbaar is tegen dreigingen. Dat we de daarmee gepaard gaande lasten eerlijk verdelen. Dat we van ieder mens de vrijheid willen waarborgen om zichzelf te ontplooien. Dat we blijven zoeken naar recht en vrede.
Als De Linker Wang pakken we onze rol in het benadrukken van de noodzaak van deze eerlijke politiek en het aandragen van bouwstenen voor dit politieke programma.