Uitgelicht

De opmars van stadslandbouw

Stadslandbouw staat volop in de belangstelling: in elke stad starten er wel nieuwe initiatieven. Al sinds 2008 zien pionierende ambtenaren dat stadslandbouw kan bijdragen aan de uitdagingen waar hun gemeente voor staat.

De nieuwe initiatieven van stadslandbouw verschillen onderling erg. In Dordrecht is er stadslandbouwkas De Oude Beer, in Rotterdam worden paddenstoelen gekweekt in een oud zwembad en Nijmegen heeft een moestuin voor schoolkinderen en klanten van de voedselbank.

Elke stad kent plekken waar lokale groenten en fruit te halen zijn. Rotterdam heeft met ‘Uit je eigen stad’ een eigen stadsboerderij met een restaurant. De stadsakker in Groningen is een winkel en kwekerij. Het zijn allemaal voorbeelden van mogelijkheden om de voedselproductie terug te brengen naar de stad. Naast voedselproductie is het educatieve en sociale aspect van stadstuinbouw belangrijk. De lokale politiek is geïnteresseerd in de nieuwe initiatieven. Ze passen in het nieuwe denken over de stad waarbij de actieve burger zelf vorm geeft aan zijn omgeving. De tuinen worden vaak 'van onderaf' vormgegeven en zorgen voor meer betrokkenheid van de inwoner bij de eigen woonplaats.

stadslandbouw-onsland1

Coöperatie
Een ander voorbeeld van stadslandbouw is ‘ONS Land’ in Breda. ‘ONS Land’ is voortgekomen uit het buurthuis ONS en kent drie coöperaties waar bewoners uit de buurt actief ondernemerschap uitoefenen met behoud van een uitkering. ‘ONS Land’ is opgericht door Niels den Boer en Christel Jansen. Den Boer vertelt over het initiatief: 'Ik heb een eenmanszaak die onderdeel is van ONS Land. We telen op een braakliggend stuk grond. Het stuk land is in bruikleen van de woningbouwvereniging en de gemeente Breda. Ik leef van de opbrengst van de stadslandbouw en van het onderhouden van het gemeentelijk groen. Ik was werktuigbouwkundige en ontwierp machines die  gebruikt werden in de olie- en gasindustrie. Dat was leuk werk, maar het altijd binnen zitten beviel helemaal niet. Nu ben ik elke dag op het land te vinden en dat is heel leuk.

De lokale politiek is wel eens komen kijken, vooral over het gedeelte van re-integratie waren ze geïnteresseerd. We hebben iemand rondlopen die ook een eigen horeca gelegenheid wil opzetten op het stuk grond. Verder zijn er mensen die alleen op het land meewerken, zij werken mee met behoud van uitkering. Een deel van de winst mogen ze houden voor een cursus of studie. Stadslandbouw is vooral goed omdat de mensen uit de buurt kunnen zien hoe groente gekweekt wordt. Wij leveren alleen aan Breda. Er is geen tussenhandel laag van een grote supermarkt die er met de winst ervan doorgaat. Mensen zijn steeds meer geïnteresseerd in lokale producten, ze zien in de media wat er allemaal mis kan gaan in de voedselindustrie. Ze vertrouwen het niet meer. Het initiatief draait om alternatief voor de voedselindustrie, maar ook om het sociale. Het is half commercieel en half sociaal.'

Kruidenakker
Een ander voorbeeld van stadslandbouw is de Bredase kruidenakker van Hans Mourenhout. 'Ik ben twee jaar bezig geweest met het zoeken naar een juiste plek in de stad. Ik was samen met de gemeente op zoek naar braakliggend terrein, toen ik een tip kreeg over een plek achter de begraafplaats. Samen met een groep mensen, die nu in het bestuur zitten van de stichting, zijn we vorig jaar begonnen met drie grote bakken met kruiden. We verkopen de kruiden in de stad bij verschillende horeca gelegenheden.' Op het land staan kruiden als munt, salie, citroenmelisse, tijm en rozemarijn. De doelstelling van de kruidenakker is geen financieel gewin, maar maatschappelijke meerwaarde. Wij streven naar een balans van geven en nemen. Vrijwilligers die hier aan de slag gaan, geven tijd en energie, daar mag ook iets passends tegenover staan, dat kan zijn gratis kruiden, maar ook iets anders.

stadslandbouw-kruidakker1

'De meerwaarde zit ook in het lokale. De kruiden van hier kun je proeven, voelen, ruiken en zien groeien. Het zijn geen bonen uit Ethiopië die overgevlogen zijn, Het is heel lokaal en tastbaar. De meerwaarde zit ook in de aandacht voor smaak. We wonen in ‘Bourgondische zuiden’, waar we meer bewust mogen worden van wat lekker is en wat smaakvol kan zijn. Daarnaast zijn wij doeners, we gaan gewoon aan het werk en hebben de instelling van ‘learning by doing’. We hebben een nieuwe vorm van samenwerken dat heel echt gericht is op het netwerk. We hebben geen businessplan, het gaat allemaal heel organisch. Uit ons netwerk ontstaan leuke plannen zoals het initiatief van Mariëlle Horsten. Zij verwerkt de resten van moestuinen in chutney en andere gerechten. De producten worden ook lokaal verkocht. Onze kruidenakker verbindt mensen', aldus Mourenhout.

Als auteur van dit artikel ben ikzelf ook actief in het Bredase netwerk van stadslandbouw. We hebben diverse kleine projecten, van mensen bij een school die een stukje gemeentegrond bewerken voor de kinderen tot aardbeienboeren dicht bij de stad die zich meer richten op stadslandbouw. Er zijn samenkomsten waar we veel leren van elkaar. We helpen elkaar ook. In de tuin werken is voor mij vooral interessant omdat het je helpt aarden. Het heeft wel wat spiritueels, je bent duurzaam bezig met de aarde. Je leert veel van het kijken naar hoe iets organisch kan groeien. Ik heb er een drukke baan naast en geniet van het wroeten in de grond, om deel te zijn van de aarde. De dag na de aanslagen in Brussel, heb ik hier een bordje opgehangen met de tekst : 'To plant a garden is to believe in tomorrow’. Het is heel troostrijk om in de tuin te zijn, de plantjes komen na de winter gewoon weer op. Het leven in de stad staat daar soms ver van en zijn we ons niet bewust van de ritme van de natuur.

 Hoopvol
ONS Land en de kruidenakker zijn twee voorbeelden van stadslandbouw zoals ze in veel plaatsen vorm krijgen. Braakliggende grond krijgt door de inwoners weer een nieuwe bestemming. Gericht op samenwerken op het land. Het stemt hoopvol en geeft een beeld van de nieuwe stad die door bewoners zelf opgeëist wordt.

Anita Broekhuizen

Actueel

Winnaar Ab Harrewijn Prijs

De Ab Harrewijn Prijs 2016 gaat naar de stichting Here to Support, die educatieve en culturele ondersteuning geeft aan vluchtelingen die geen verblijfsvergunning in Nederland krijgen, maar ook niet kunnen worden uitgezet. Here to Support verstrekt geen humanitaire zorg, maar richt zich op het zichtbaar, hoorbaar en weerbaar maken van deze groep vluchtelingen. Essentieel is [lees meer…]

  • Over de Linker Wang

    De Linker Wang organiseert bijeenkomsten over religie, politiek en samenleving, is de religiewerkgroep van GroenLinks, en geeft het gelijknamige tijdschrift uit. Religie is een veelzijdig fenomeen. Wat verdient kritiek en wat ondersteuning? En welke inspiratiebronnen kunnen bijdragen aan duurzaamheid, vrede, gerechtigheid en compassie?

  • Winnaar Ab Harrewijn Prijs

    De Ab Harrewijn Prijs 2016 gaat naar de stichting Here to Support, die educatieve en culturele ondersteuning geeft aan vluchtelingen die geen verblijfsvergunning in Nederland krijgen, maar ook niet kunnen worden uitgezet. Here to Support verstrekt geen humanitaire zorg, maar richt zich op het zichtbaar, hoorbaar en weerbaar maken van deze groep vluchtelingen. Essentieel is [lees meer…]

  • Uitnodiging Ab Harrewijn Prijs

    Op vrijdag 13 mei aanstaande vindt de veertiende uitreiking van de Ab Harrewijn Prijs plaats in de Pauluskerk in Rotterdam. Vanaf 15.00 uur worden eerst vijf genomineerden aan de tand gevoeld. Na een lezing door Jan van Zijl, voorzitter van Vluchtelingenwerk Nederland, volgt de bekendmaking van de winnaar. De jury koos uit een recordaantal van [lees meer…]

  • Werken aan toekomst

    Noodhulp voor Syrië en voor Irak is anders dan noodhulp aan bijvoorbeeld Afrika. Het gaat in deze landen niet of niet alleen om de aanschaf van een tent of om voedsel, het gaat er om jonge mensen de gelegenheid te bieden hun studie af te maken, zodat ze hun land kunnen helpen opbouwen. Syrië en [lees meer…]

  • Erica Meijers over haar nieuwe boek

    Over haar boek ‘Green values, religion & secularism’ ging Erica Meijers van Bureau de Helling (wetenschappelijk bureau van GroenLinks) in gesprek met Michaël Koornneef. Het interview is hier te lezen: http://www.nieuwwij.nl/interview/enkel-fundamentalistische-vorm-van-religie-aandacht/

  • ”Do it yourself’ vluchtelingenzorg': een verslag

    De opvang van vluchtelingen: ook Nederland draagt zijn steentje bij. Veel mensen willen ook individueel helpen. Maar wat kunnen ze doen? Die vraag stond centraal tijdens een bijeenkomst van De Linker Wang, op 14 november in Utrecht.

  • Draagt de ‘Milieu-encycliek’ bij aan succes van ‘Parijs’?

    Tot ruim een half jaar geleden leek de milieutop in Parijs eind dit jaar net zo’n mislukking te worden als die in Kopenhagen en voorgaande gelegenheden. Maar met zijn milieu-encycliek ‘Laudato Si’ lijkt Paus Franciscus belangrijk bij te dragen aan een andere dynamiek – eentje die de kans op een zinvolle en werkbare uitkomst van ‘Parijs’  [lees meer…]

  • Aanmelden voor nieuwsbrief

  • Volg ons!

  • Tweets