Interview met Ruben van Dijken
In deze Linker Wang maken we nader kennis met van Dijken, sinds een half jaar medewerker van de provinciale PvdA-fractie in Groningen. Alhoewel hij niet gelovig is opgevoed, ziet hij wel redenen om op te komen voor minderheden met een religieuze achtergrond. Samen met Laurens van Mulligen, fractiemedewerker bij het CDA in Drenthe, schreef hij in een opiniebijdrage in het Nederlands Dagblad (ND) van 5 januari dat juist partijen als de sociaaldemocratische PvdA en het christendemocratische CDA moeten opkomen voor de vrijheid van onderwijs.
Ina Huisman
Op de site van de PvdA stelt Ruben zich voor en blijkt al duidelijk waar hij voor staat: “Ik wil graag de Groningse sociaaldemocratie versterken door een groene en sociale agenda te promoten, gebaseerd op respectievelijk solidariteit, waardigheid, duurzaamheid en vrijheid. We hebben deze koers nodig om Stad en Ommeland leefbaar te houden en de kwaliteit van leven van alle Groningers te verbeteren. Uit liefde voor Groningen!”
Religie en Vrijheid
Het gesprek met Ruben wordt in het centrum van Groningen gevoerd, op loopafstand van zijn officiële werkplek, het monumentale Provinciehuis. Al vanaf juni 1602 wordt er door de Provinciale Staten in deze zaal vergaderd. De zaal is diverse keren spectaculair verbouwd, waarmee de Statenzaal een representatieve ruimte werd en de Staten uiting konden geven aan hun belangrijke plaats in de samenleving. De grootste blikvanger in de Statenzaal is de schoorsteenmantel met het schilderij ‘Religie en Vrijheid’ van Hermannus Collenius (1650-1723). Het is geschilderd in de tijd waarin vervolgde Hugenoten naar Groningen vluchtten, waar vrijheid van godsdienst was. De Provinciale Staten wilden met de bestelling van dit schilderij uiting geven aan het belang dat zij hechten aan de vrijheid van godsdienst.
Ruben is 26 jaar geleden geboren in Groningen en is daar opgegroeid. Het Gronings beheerst hij niet, net als veel anderen van de jongere generatie. Op werkbezoek in de Ommelanden denkt hij wel eens: “Ik wou dat ik Gronings kon praten,” maar in de internationale Stad komt dat niet van pas en hoor je naast het Nederlands ook heel geregeld Engels spreken. Hij kan zich trouwens voorstellen dat het Gronings een keuzevak zou worden in het onderwijs.
Rubens interesse voor maatschappij en politiek werd al gewekt op de basisschool. Hij kan zich een opdracht herinneren waarbij de leerlingen van groep 7 en 8 een foto van het kabinet voor zich kregen en de namen van de bewindslieden erbij moesten zetten. Voor Ruben geen probleem: “Ik had de namen onthouden van het jeugdjournaal.” Op zijn openbare middelbare school in Haren ging het geregeld over actuele maatschappelijke en politieke onderwerpen en ook het vak levensbeschouwing stond op het rooster.
Na de Middelbare School ging hij geschiedenis studeren en toen hij zijn interesse toonde voor de Jongerenadviesraad van de provincie, rolde hij daar zo in. Zoals te verwachten, namen de Provinciale Staten graag kennis van het perspectief van jongeren, maar het waren vooral de progressieve partijen die de opvattingen meenamen in de besluitvorming. Ruben is nog een tijd voorzitter geweest van deze adviesraad. Hij was zich bewust van de andere rol in die positie: “Ik moest neutraal leiding geven aan de Jongerenadviesraad en de vergaderingen. Een leerzame periode.”
Leren van de geschiedenis is een goede basis om het heden te begrijpen; na 3 jaar geschiedenis maakte Ruben de overstap naar de studie Internationale Betrekkingen, richting Europese politiek. Na zijn stage bij de Human Mobility & Migration Lab werkt hij momenteel parttime voor deze onderzoeksgroep aan de Rijksuniversiteit. Het migratielab onderzoekt de complexe vraagstukken rondom migratie en wat de voorwaarden zijn voor een succesvolle integratie. Ruben: “Migratie is een interessant maatschappelijk fenomeen. Het is van alle tijden, maar nog steeds raken mensen van slag en reageren politici geëmotioneerd op het onderwerp.” Ruben vertelt dat er inmiddels van migratie-obsessie gesproken kan worden, omdat migratie de schuld krijgt van vrijwel elk probleem.
De rol van religie bij migratie is één van de onderwerpen van de Universiteiten die hier onderzoek naar doen. Daaruit is bijvoorbeeld gebleken dat religie een essentieel onderdeel is voor de identiteit van veel migrantenjongeren en hen een houvast biedt in een nieuwe cultuur.
Voor Ruben ligt dat anders, maar door zijn interesse voor en kennis van geloof, religie en theologie, begrijpt hij vaak hoe gelovigen tot hun standpunten komen.
Waakzaamheid
In hun opiniebijdrage in het ND signaleren Laurens en hij dat het imago van religie veranderd is door uitgedragen fundamentalistische en antidemocratische visies. Ervaringen van lhbt-jongeren op reformatorische en islamitische scholen leidden terecht tot vragen over de reikwijdte van het bijzonder onderwijs. In de tijd voor de Tweede Kamerverkiezingen rees zelfs de vraag of de overheid het bijzonder onderwijs nog wel moest financieren. De beide fractiemedewerkers zien deze discussie als een symptoom van de seculiere intolerantie tegenover religieuze minderheden in het algemeen. Zij schrijven: “Wij roepen op tot waakzaamheid. Bij alle terechte vragen ligt het gevaar op de loer dat het liberale denken als het enige juiste mens- en wereldbeeld wordt gezien.”
In het gesprek licht Ruben toe dat hij geen enkel begrip heeft voor mensen die vanuit hun godsdienstige overtuiging het anderen niet gunnen om een andere opvatting te hebben of er een andere levenswijze op na te houden. Hij heeft moeite met religie als het de wetenschap in de weg zit, als het homoseksuele relaties verbiedt of haaks staat op democratische besluitvorming.
Inmiddels is er de andere kant van de medaille, die Ruben en Laurens zorgen baart: “Het mogelijk inperken van de onderwijsvrijheid zet een beweging in gang om ook andere vrijheden van minderheidsgroepen in te perken, ten koste van onze pluriforme samenleving. Het morrelen aan onze grondwettelijke vrijheden, verworven door emancipatiestrijd, breekt langzamerhand onze democratische rechtsstaat af.” Vandaar hun gezamenlijke oproep: “Christen- en sociaaldemocraten zouden hetzelfde moeten nastreven: opkomen voor minderheden.”
Modernisering
Wat betreft de artikelen 1 en 23 denkt Ruben wel dat er stappen tot modernisering gezet moeten worden. Bescherming van en opkomen voor andere dan religieuze minderheden, zoals LHBT-leerlingen in het bijzonder onderwijs, is even belangrijk als het opkomen voor religieuze minderheden.
Zo’n half jaar geleden ging Ruben van Dijken naast zijn bijbaan in de horeca en zijn parttimebaan bij het migratielab aan de slag als fractiemedewerker voor de PvdA. Hij wist toen al dat de fusie eraan zat te komen en juicht die alleen maar toe. In de provincie Groningen is het fusieproces goed op weg; “Het gebeurt zorgvuldig, met inachtneming van de regels die daarvoor zijn.”
Binnenkort gaat hij naar Zweden om zelf te ervaren hoe het is om “geëmigreerd” te zijn en zijn kennis daar in te zetten voor een organisatie voor vluchtelingen. GroenLinks-PvdA in Groningen zal hem missen.