In Nunspeet is linkse politiek de kunst van het haalbare

Zanger/dichter Jan Rot zong: “God straft wie rocker in Holland wil zijn.” Voor een GroenLinkser in Nunspeet moet een dergelijk gevoel van eenzaam trekken door de woestijn toch herkenbaar zijn. Maar aan de voorzitter van de PvdA/GroenLinks-fractie aldaar, Sander Kouwenberg, is dat niet te merken.

Eerst moet de fractienaam maar eens verklaard worden: PvdA/GroenLinks. Dus niet andersom, zoals landelijk. Een kwestie van historisch gevoel en respect, legt Sander Kouwenberg uit. “Tot de vorige raadsperiode was er in de gemeente Nunspeet geen GroenLinks-afdeling. Wel een PvdA-afdeling, maar die was zo vergrijsd dat er een oproep kwam om de linkse stem niet verloren te laten gaan.

Er was letterlijk geen opvolger voor het toen 28 jaar zittende PvdA-raadslid. We hebben samen denk ik nog geen honderd leden in Nunspeet. Met een groepje hebben we toen in allerijl een afdeling GroenLinks Nunspeet opgericht, speciaal om samen met de PvdA de gemeenteraadsverkiezingen in te gaan. Daarom komt bij ons PvdA eerst in de naam; uit een soort respect. Onze naam ontstond ook voor de landelijke samenwerking. We gaan de naam niet meer omdraaien. Heel Nunspeet kent ons zo en misschien komt er na de fusie een compleet nieuwe naam. Dan blijven we aan de gang.

Sander Kouwenberg belandde bij toeval in Nunspeet. Hij werd geboren in het Noord-Hollandse Sint Maartensbrug. “Een dorp van vierhonderd inwoners en tweeduizend koeien.” Een studie journalistiek bracht hem naar Zwolle. En omdat er 25 jaar geleden ook al kamernood was onder studenten, vond hij zich ineens terug in Nunspeet, om daar niet meer weg te gaan. En bijna net zo toevallig belandde de projectmanager voor (inter)nationale sporttoernooien en filmfestivals in de lokale politiek. “Als het laatste linkse raadslid verdwijnt, verdwijnt ook het progressieve geluid in onze gemeente en dat mag toch niet gebeuren. Zoiets dacht ik.” Een ‘plaats ergens in het midden van de lijst’ werd plaats twee en zo begon hij acht jaar geleden fris, onbevangen en onervaren. Toen nog als burgerraadslid, vier jaar later werd hij het enige PvdA/GroenLinks-raadslid en daarmee ook fractievoorzitter.

Schoppen omdat het kon

“We hadden zes weken van oprichting tot aan de verkiezingen en we kregen een restzetel. Er was geen overdracht en wij wisten echt van niets. We deden maar wat. In het begin was het wel echt gewoon: als je ertegenaan kon schoppen, waarom niet. We werden een beetje gezien als een vreemde eend in de bijt.”

De onervarenheid toonde zich in het aanbieden van een regenboogvlag zodat de gemeente die kon hijsen op Coming Outdag (11 oktober). “Wij dachten dat de gemeente gewoon geen regenboogvlag had,” vertelt Sander Kouwenberg. ‘Die vlag kregen we per kerende post weer terug. ‘Dat kan ik hier niet doen,’ zei de burgemeester. Wat ik me niet realiseerde, was de extra lading die de regenboog hier heeft als het teken van het verbond van God met de mensen. Er is hier een hospice De Regenboog en er zijn Regenboogscholen. Omdat ik niet religieus ben, keek ik daar overheen. Ik denk dat het ook voor de jongere politici van de SGP niet zó zwaar weegt, maar er is hier een grote oudere religieus-conservatieve achterban waar ze rekening mee moeten houden.”

Uiteindelijk werd de regenboogvlag onderdeel van de inclusieagenda die PvdA/GroenLinks de vorige raadsperiode op de agenda zette. Zo bleek het probleem van de regenboogvlag via een omweg prima op te lossen.

Religie in de instituties

“De ontzuiling is hier nog niet begonnen. Op straat wel, de maatschappij in Nunspeet verandert ook, maar niet in de instituties. De dagbesteding voor ouderen heeft een religieus gezicht. De meeste scholen en de zorgverleners hebben een religieuze signatuur. Wat als je dat als inwoner van Nunspeet niet wil? Ik ben er voor iedereen die hier een minderheid is: moslims, LHBTQ+, atheïsten.” De regenboogvlagkwestie leverde Kouwenberg zijn eerste ervaring met doodsbedreigingen op. “Ik heb toen heel goed contact gehad met de burgemeester, de politie en zelfs het Netwerk Weerbaar Bestuur van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Het doet mij nu niet zo veel meer, ik kan dat relativeren. Uitspraken als: ‘Je komt in de hel’, daar zit ik niet mee, dat is een heel andere denkwereld. Als het fysiek wordt, komt dat meer aan.”

Dat is wel wat anders dan een mail over de hel

Toen de wolf de Veluwe introk en Kouwenberg een lans brak vóór bescherming van het dier, kwamen er ook bedreigingen. “Later zei ik tijdens een verkiezingsdebat in een dorpshuis iets over de hondenvereniging waar mishandeling was geconstateerd en toen brak het weer los. Van ‘ik weet waar je woont’ tot ‘we zullen jou eens laten zien wat honden kunnen.’ Dat is wel wat anders dan een mail over de hel.”

“De schok over de bedreigingen was raadsbreed”, zegt Sander Kouwenberg. “Op ons initiatief is een agressieprotocol voor raadsleden en college opgetuigd voor als iemand wordt bedreigd. Dat is raadsbreed gesteund. Wat ik van deze gemeenteraad heel bijzonder vind, is dat ik bij alle 21 raadsleden kan aankloppen als ik in een moeilijke situatie kom. En op mijn beurt steunde ik net zo goed de SGP-fractievoorzitter toen hij om zijn wolvenstandpunt werd bedreigd vanuit de natuurbeschermingshoek. De bedreigingen komen van twee kanten en doorgaans van mensen buiten de gemeente.”

Laten liggen

Linkse politiek in Nunspeet is echt de kunst van het haalbare, realiseert Sander Kouwenberg zich. Weten wanneer je het waarover kunt hebben. En sommige dingen gewoon laten liggen als dat alleen maar irritatie opwekt. “Het gaat in de gemeentepolitiek ook niet over de grote principiële thema’s zoals euthanasie. Dat is landelijke politiek. En als ik daar in de gemeenteraad niet over ga, zeg ik er ook niets over.”

PvdA/GroenLinks is in Nunspeet een echte plattelandsafdeling, benadrukt Sander Kouwenberg. Nunspeet stemt op ‘eigen’ mensen. “Onze slogan is ook: Groen, Sociaal, Lokaal. Hier zijn de problemen soms anders of hebben ze een andere aanpak nodig dan in de stad. Dat mis ik wel eens in de landelijke uitingen van GroenLinks/PvdA. Het gaat landelijk en provinciaal vaak over de Veluwe, maar ik zie mijn partijgenoten hier weinig. Wij hebben echt mazzel dat we nu met onze ene zetel een wethouder hebben in een breed college. In 2022 was er een tweestrijd tussen Gemeentebelang en de SGP. Veel inwoners stemden tactisch op de lokale partij, zodat deze om de SGP heen kon. Maar Gemeentebelang durfde het toch niet aan om de SGP te negeren. Er kwam een raadsbreed akkoord met een afspiegelingscollege.”

Van de vijf partijen in de Nunspeetse gemeenteraad heeft Gemeentebelang acht zetels, SGP zeven en ChristenUnie vier. Deze partijen hebben een eigen wethouder. CDA en PvdA/GroenLinks hebben beiden één zetel en delen een wethouder. “Omdat we Financiën zouden krijgen en wij ons daar niet echt mee kunnen profileren, is op onze voorspraak Natuur en Landschap en Inwonersparticipatie aan de portefeuille toegevoegd. Op dat gebied hebben we als PvdA/GroenLinks jongerenparticipatie voor elkaar gekregen en bijvoorbeeld de plaatselijke bijennatuurtuin gered. Kleine dingen misschien, maar meer dan niets.”

Groener gras

Schipperen, soms je mond houden over dingen waar je zeker een mening over hebt: het valt niet altijd mee als links raadslid in Nunspeet. Maar Sander Kouwenberg denkt niet dat het gras in een linkse gemeente groener is. “Het tegenovergestelde. Ik praat mee van woningbouw tot veiligheid en kan dus ook overal een accent leggen vanuit onze kleur. In een grote fractie mag je één keer in de drie maanden iets zeggen en alleen over je eigen portefeuille. Ik vind het mooi dat ik door Nunspeet kan lopen en kan denken: dit komt echt door mijn inbreng.”