Olan Dinge, geboren en getogen in het Surinaamse binnenland, gids en eigenaar van Inside Suriname Tours, laat reizigers kennismaken met het leven langs de Boven-Surinamerivier. Met liefde voor natuur en cultuur toont hij zowel de schoonheid als de uitdagingen van de marrondorpen — van klimaatverandering tot onderwijs en bestaanszekerheid — terwijl hij zelf tussen dorp en stad balanceert.
Olan Dinge is gids en eigenaar van Inside Suriname Tours. Hij is 31 jaar geleden geboren in een polikliniek in de binnenlanden van Suriname en opgegroeid in het marrondorp Kajana aan de Boven Surinamerivier, heel wat uren varen door het binnenland. Hoe lang je er over doet, hangt af van het vermogen van de motor van de boot en de waterstand van de rivier. Bij een hogere waterstand gaat het sneller, omdat de sula’s, de ondieptes met de stroomversnellingen, minder problemen geven. De laatste jaren is de waterstand nogal onvoorspelbaar en dat baart de dorpen zorgen. Olan: “Kostgrondjes lopen op verkeerde momenten onder. Dan kan er niet worden geplant of geoogst.” Zo zijn de gevolgen van klimaatverandering ook voelbaar voor de bewoners aan deze rivier.
Olan vertelt dat hij niets miste in zijn jeugd. Hij had twee stel kleren, baadde in de rivier, liep op blote voeten en net als de andere kinderen speelde hij met wat voorhanden was. Hij laat het zien door een blaadje af te breken, aan te duwen op zijn arm en ziehier, een tatoeage. Even verderop breekt hij een takje half doormidden en blaast bellen met het vocht daaruit. Het besef van hun schamel bestaan kwam toen hij groter werd en zag hoe het heel anders kon.
Inside Suriname Tours
Met Inside Suriname Tours laat Olan reizigers een unieke ervaring beleven in het Surinaamse binnenland. De toeristen die logeren in het basic “vakantiepark” bij Gunsi, gaan met Olan op stap door het dorp, het bos en de nabijgelegen dorpen Aurora en Nieuw Aurora. Alle vragen kunnen worden gesteld en Olan wordt niet moe om antwoord te geven. Al lopend wijst hij de gasten op vogels, vlinders, apen en luiaarden en geeft uitleg over de inzet van geneeskrachtige planten en kruiden.
Olan probeert bewust de impact van het toerisme op de natuur en cultuur klein te houden.
Intussen let hij op hun veiligheid bij het oversteken van een paar bruggen, waaraan wat planken ontbreken en maant ze tot voorzichtigheid als het heeft geregend en de ondergrond glad geworden is. Hij vertelt over het water van de rivier, waarin nog altijd gebaad, gewassen en afgewassen wordt. De simpele lodges waarin de gasten verblijven hebben misschien een douche, maar ook dat water komt gewoon uit de rivier.
Zo probeert Olan met zijn Inside Suriname Tours bewust de impact van het toerisme op de natuur en cultuur klein te houden. Gasten wordt verzocht hun eigen waterflesje mee te brengen om plastic afval te besparen. Olan en zijn broer koken zelf en betrekken verse groenten, fruit en vis uit het dorp. In Aurora is een winkel waar lokaal geproduceerde souvenirs gekocht kunnen worden. Op die manier hebben de dorpelingen ook een beetje baat bij de toeristen.
Dieren worden wel gespot, maar niet uit hun habitat gehaald. Honden kom je in de dorpen nauwelijks tegen. Olan: “We hebben slechte herinneringen aan honden. Die werden vroeger ingezet om weggelopen slaven terug te halen.”
Aan het dorp grenst een zonnepark, maar de panelen zijn behoorlijk kwetsbaar gebleken in dit klimaat met zware regenval en onweer. Daarom is er in Gunsi stroom van 7 uur ‘s avonds tot 12 uur ‘s nachts, opgewekt door een generator. Het naastgelegen dorp Aurora heeft ook een zonnepark. Op alle voordeuren zit een stickertje met de tekst: wees zuinig met elektriciteit.
Christelijk dorp
Aurora is een christelijk dorp. Het heeft een lagere school en een kerk, behorend bij de Evangelische Broeder Gemeente. Olan vertelt dat de traditionele en de christelijke dorpen geen problemen hebben met elkaar. Sommige gebruiken zijn wel verschillend. In Gunsi duurt het vaak even voor iemand begraven wordt. Olan: “De overledene mag niet de indruk krijgen dat het dorp snel van hem af wil. Hoe belangrijker de persoon, hoe langer die ingezwachteld in het lijkenhuisje wacht op de uitvaart, die door mannen wordt verzorgd.” In christelijke dorpen vindt de begrafenis wel de dag na het overlijden plaats.
Bij de ingang van de dorpen staat een soort boog, ter bescherming tegen boze geesten. Mannen en vrouwen hebben elk hun eigen plek om de boog te passeren. Mannen die betrokken waren bij de uitvaart moeten omlopen, net als vrouwen die menstrueren.
Het is wel zo dat veel jongeren wegtrekken uit de dorpen, waar immers niet zoveel te beleven valt. Olan heeft, samen met twee anderen, een stuk grond gekocht in Paramaribo en daar zijn huis gebouwd. Met grote regentonnen vangt hij voldoende water op om in zijn dagelijkse behoefte te voorzien. Zo blijven de kosten laag en kan hij zijn tijd verdelen tussen het werken met de toeristen in Gunsi en het “chillen” in Paramaribo.
Werk en inkomen
Eén van zijn broers helpt hem in Gunsi en leert daardoor veel over het werken in de toerismesector. Een andere broer wordt wel ingeschakeld om gasten naar Atjoni te brengen, de opstapplaats voor de ranke korjalen naar Gunsi en de andere 63 marrondorpen. Die broer werkt in ploegendienst bij Fernandes Softdrinks voor een matig loon en kan wel een aanvulling op zijn inkomen gebruiken. Andere chauffeurs en gidsen in de toeristenbranche vertellen ook dat ze meerdere inkomens nodig hebben om het hoofd boven water te houden. De één is pijpfitter en lasser, de ander verhuurt een gebouwtje, dat voor de loterij wordt gebruikt en heeft zijn eigen kostgrondje, een derde is bouwvakker.
Het hoofd van de school in Aurora vertelt dat nieuwe onderwijskrachten zes maanden op inkomen moeten wachten en er dan belasting over moeten betalen, alsof ze dat geld in één maand hebben verdiend. Zodoende is de school met zijn ruim 100 leerlingen onderbezet en kunnen niet alle kinderen alle dagen naar school. Hij stelt de retorische vraag hoe Suriname aan zijn ontwikkeling kan werken als de Overheid niet investeert in onderwijs.
In mei waren er verkiezingen in Suriname. Olan vindt het zijn plicht om te gaan stemmen, maar wist in maart nog niet op welke partij. De partijprogramma’s waren nog niet bekendgemaakt. Bovendien heeft de ervaring geleerd dat beloftes zelden tot nooit worden nagekomen en dat de belangrijke functies terechtkomen bij familie en vrienden van degenen die aan de macht gekomen zijn. Hij hoopt dat Suriname die oude politiek eens achter zich kan laten om daadwerkelijk te gaan werken aan de opbouw van dit land met zijn geweldig potentieel.
Interview: Ina Huisman